Người ta luôn biết đến Luis Sepulveda như một tác giả của trẻ nhỏ với “Chuyện con mèo dạy hải âu bay”- nói về tình thương vượt qua rào cản của giống loài hay “Chuyện chú chó tên là Trung Thành”- kể về mối quan hệ thân thiết giữa người Manpuche và thiên nhiên vĩ đại. Nhưng riêng “Chuyện con ốc sên muốn biết tại sao nó chậm chạp” lại đem đến cho chúng ta những cảm xúc rất khác.
Khi chiến thắng vĩ đại nhất là chiến thắng chính mình
Quyển sách kể về một con ốc sên nhỏ, luôn canh cánh trong lòng tự hỏi rằng tại sao giống loài của nó chậm chạp, tại sao nó không có tên như “cây ô rô có tên là ‘ô rô’”. Vì những thắc mắc không lời giải của mình, con ốc sên ấy đã lên đường tìm kiếm câu trả lời cho chính mình. Nó ra khỏi những tán cây ô rô, rời xa Xứ sở Bồ Công Anh thân thương. Trong cuộc hành trình đó, chú ốc sên bé nhỏ đã vô tình gặp gỡ một bác rùa già tên là Trí Nhớ và nhờ có bác nó đã nhận ra âm mưu rải nhựa đường lên đồng cỏ của con người. Thế nhưng nó phải đối mặt với 1 băn khoăn mới, nên tiếp tục cuộc hành trình hay quay trở về báo tin cho đồng loại. Nhưng tựa như cái tên Dũng Khí bác rùa đã đặt cho nó, nó quyết định trở về, bởi có lẽ nó đã hiểu được phần nào tại sao mình chậm chạp “Cháu nghĩ là có ạ. Nhờ chậm chạp mà cháu được gặp gỡ bác, để bác đặt cho cháu một cái tên, rồi bác chỉ cho cháu thấy mối nguy hiểm, và giờ đây cháu biết cháu có trách nhiệm phải cảnh báo cho đồng loại của mình.”
Trở lại trong sự khinh bỉ vả ghen ghét của đồng loại, ốc sên Dũng Khí đã trở thành hoa tiêu dẫn dắt mọi người đi tìm một Xứ sở Bồ Công Anh mới, nơi mà những lớp nhựa đen ngòm chưa phủ đến. Trải qua một đoạn đường dài, cùng đi qua những miền tối, khu rừng xác sơ hay bay lơ lửng trên trời, chúng đã đến nơi. Điều quan trọng không phải nó đã đến được một Xứ Sở Bồ Công Anh mới, mà chính là dũng khí thực sự của nó đã được khảo nghiệm qua cả chặng đường dài.
“Đám sên tin tưởng ở nó và chính điều ấy khiến nó rất sợ, nhưng rồi, nó nhớ lại bác Trí Nhớ đã nói rằng một người có dũng khí thật sự cảm nhận thấy nỗi sợ nhưng chế ngự được nỗi sợ ấy. Chậm, thật chậm, nó tiếp tục tiến về phía trước.”
Tôi từng đọc được đâu đó có người bảo rằng “Bất cứ thứ gì tồn tại trên cõi đời này điều có ý nghĩa riêng của nó”. Trong câu chuyện, nếu không vì chậm chạp chú ốc sên Dũng Khí đã không gặp bác rùa Trí Nhớ, để biết về mối hiểm nguy đang đe dọa nhiều loài vật. Nếu không chậm chạp chú đã đi thật nhanh về đàn và sẽ không kịp nhìn thấy đàn kiến bé nhỏ, không gặp được chuột chũi, bọ hung để thông báo cho chúng. Nếu như ai đó luôn đòi hỏi phải gấp gáp mọi lúc, hãy nhắc họ về sự tồn tại của những chú ốc sên.
“Chuyện con ốc sên muốn biết tại sao nó chậm chạp”, tác phẩm ấy dài chưa đến một trăm trang nhưng lại chưa đựng những ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Mạch chuyện nói dài không dài nói chậm không chậm, vừa đủ để khiến người đọc thấm nhuần mọi ý nghĩa trong đó. Tựa như trang Telerama.fr từng nhận định “Câu chuyện ngụ ngôn này của nhà văn người Chile, Luis Sepulveda, không chỉ dành riêng cho độc giả trẻ, mà hướng tới tất cả những ai đang chạy đua với thời gian, quên đi giá trị trong ký ức và muốn bỏ cuộc giữa chừng”
17/03/2021